In het hart van de piramides

ScanPyramids: Een artistieke en wetenschappelijke blik op Egyptisch werelderfgoed

Thermische scanners, drones en traceren van kosmische deeltjes. Alle mogelijke wetenschappelijke technieken moeten de ingewanden van Egyptische piramides blootleggen. Dat is het opzet van de missie Scan Pyramids. Het Palais des Beaux-Arts van Rijsel slaagt er als eerste in om de expo over deze expeditie naar Frankrijk te halen. UiT was bij de presentatie.

Bezoekers van het Palais des Beaux-Arts krijgen bij het binnenkomen in de grote hal van het museum een film op een groot scherm te zien. Het lijkt wel een Kuifje-avontuur: jeeps, apparatuur, onderzoekers en technologie wisselen elkaar af, met een poëtisch landschap als decor.” Het is een bijzondere tentoonstelling omdat we eigenlijk work in progress presenteren”, zegt Fleur Morfoisse van het PBA Lille die de expo samenstelde. “De missie loopt nog altijd en we hopen dat er nog ontdekkingen worden gedaan.” ScanPyramids is in oktober 2015 van start gegaan in en rond de pyramide van Khéops en het Giza-plateau. Ingenieurs en archeologen zijn er aan de slag met de nieuwste technieken op het vlak van digitale beeldvorming.

Niet-verkende ruimtes

Die technologie wordt op de Expo in de kelder van het PBA Lille uitvoerig gedemonstreerd. Blikvangers zijn een digitale aanraaktafel en een grote 3D-animatie op groot scherm waarmee je in het hart van de piramides kan kijken. Filmpjes leggen intussen uit hoe de thermoscans werken, technieken waarmee wetenschappers de verborgen gangen en holtes proberen te vinden. “ScanPyramids gaat niet enkel over de wetenschap. Het is een multidisciplinaire onderneming”, zegt Fleur Morfoisse, “En bovendien ook internationaal. De missie werkt met onderzoekers uit Egypte, Japan, Frankrijk en andere landen. Archeologen en fysici werken zij aan zij. We koppelen het verleden aan het heden.” Na één jaar zijn al twee onbekende lege ruimtes gedetecteerd. Eentje bevindt zich in het hart van de piramide, wat laat vermoeden dat er een nog een niet-verkend circuit moet te vinden zijn in het gebouw.

Blik van de kunstenaar

De wetenschapsinformatie wisselt af met poëtische beelden, zachte indrukken van de piramides. Want aan de zijde van de ingenieurs trokken ook fotograaf Philippe Bourseiller en beeldend kunstenaars François Schuiten en Alexandre Obolensky mee naar Egypte.

Striptekenaar, beeldend kunstenaar én Brusselaar François Schuiten is bijzonder opgezet met het initiatief. Hij vermengt in zijn werk al vaker architectuur, maar stond ditmaal voor een verrassing. “Je denkt dat je de piramides kent, maar eigenlijk ken je ze niet. Het zijn fascinerende objecten die onze blik bevragen”, zegt Schuiten, nog onder de indruk van zijn verblijf. “Als je veraf staat is een piramide eenvoudig voor een tekenaar. Maar als je er vlak voor staat sta je voor duizenden stenen. En dan zoek je een manier om dat weer te geven. Je blijft er rondlopen, op zoek naar de goede hoek om ze weer te geven. Ik heb er uren doorgebracht. De tekening probeert deze complexe objecten te ontcijferen. Dit is anders dan fotografie. Het is een compressie van tijd.”

Geluidskunstenaar en muzikant Nicolas Godin - de ene helft van het elektroduo Air - legde zijn oor te luisteren in de graftombe van Khéops en werd er sterk geïnspireerd.  “Ik heb al veel gereisd, veel plekken bezocht en in vele studio’s mogen werken. Maar dit was uniek. Ik probeer dezelfde akoestische ervaring te creëren die ik had toen ik daar stond.”

Mummie

In Rijsel kan je ook unieke stukken uit de Egyptische tijd bewonderen, geput uit de rijke reserves van het Palais des Beaux-Arts. Zoals de mummie van een kind uit de Romeinse periode. Of vaasjes met de befaamde mysterieuze poezen. En een stel sandalen van rond 1500 voor Christus, ze lijken nog als nieuw.

De Koninklijke Musea van Brussel lenen voor deze expo vier beeldjes uit de Egyptische tijd, gedateerd 2000 voor Christus. Ze verbeelden huilende vrouwen. Deze prachtige stukken krijgen een centrale plek op de expo, op vier zuiltjes.

“Een tentoonstelling kan je dit niet echt noemen”, zegt Fleur Morfoisse van het PBA Lille, “Het is meer een voorstelling waarin we mensen op alle mogelijke wijzen proberen uit te leggen hoe actueel het Egyptisch erfgoed nog is.” En gelijk heeft ze. Mission Scanpyramids toont opnieuw hoe vernieuwend het Rijselse museum werkt. De ideale uitstap voor dit eindejaar.

Mission Scanpyramids loopt tot 12 februari 2017 in het PBA van Rijsel. Meer info op www.pba-lille.fr en www.scanpyramids.org

Tekst, foto’s en video: Bart Noels - foto 3 © Philippe Bourseiller pour Mission ScanPyramids

UiT in zuidwest is een realisatie van zuidwest | www.zuidwest.be | alle rechten voorbehouden | UiTPAS gebruiksvoorwaarden | UiTPAS privacybeleid